Nhà Lãnh đạo của Thế kỷ 21 (phần 1)

Ngày nay, việc lãnh đạo một doanh nghiệp đã khác rất xa so với cách đây nửa thế kỷ. Vậy thì những kỹ năng nào mà người đứng đầu doanh nghiệp cần để đạt được thành công - không những chỉ vào thời điểm này mà còn trong tương lai?

Lối cư xử độc đoán, hay quát tháo nhân viên của những ông chủ thập niên
50 sẽ làm bạn mất đi các cộng sự thân tín. Còn cung cách làm việc xuề xòa, dễ dãi của những năm 90 lại dẫn đến sự trì trệ trong hiệu quả kinh doanh, không thể theo kịp tốc độ cạnh tranh trên thương trường hiện nay.

Vậy thì một nhà lãnh đạo trong thế kỷ 21 muốn thành công cần phải hội tụ những tố chất gì? Một số phẩm chất cơ bản mà người lãnh đạo tài năng ở mọi thời đại đều phải có như: Khả năng sáng tạo, điều hành cũng như vai trò hình mẫu cho nhân viên. Nhưng bên cạnh những đặc trưng này, để thành công trong môi trường hiện đại ngày nay, một phong cách lãnh đạo mới đang dần lộ diện với những kỹ năng vô song hoàn toàn thích hợp.

Theo Mark Stevens, tác giả cuốn Your Management Sucks - thì một lãnh đạo ngày nay muốn thành công cần sự quyết đoán, sâu sắc, sáng suốt và luôn biết cách đặt ra những thỏa thuận mang tính cạnh tranh trong nội bộ công ty nhằm duy trì và khuyến khích được sự sáng tạo.

Vượt ra khỏi sự thành kiến, Steven nói rằng, người lãnh đạo hiện đại phải nhận ra cơ hội trước cuộc chiến, thu thập thông tin từ nhiều phía và vạch ra được hướng đi mới có khả năng thực hiện được. Khía cạnh “chiến binh” của người lãnh đạo tượng trưng cho sự quyết tâm, nỗ lực theo đuổi những mục tiêu đặt ra, và còn là sự sẵn sàng chiến đấu - chống lại những thử thách bên ngoài và cả những yếu kém trong nội bộ tổ chức cũng như của chính mình. “Cần phải liên tục tiến hành cuộc chiến mang tính xây dựng. Đây không chỉ là chuyện ai không làm được việc thì sa thải, mà vấn đề là phải chỉ ra những gì chúng ta không làm được, theo đó mà có những điều chỉnh. Đây chính là một cuộc chiến chống lại sự tự mãn!”

Các chuyên gia về lãnh đạo cho rằng một số yếu tố mới trong môi trường kinh doanh hiện thời đòi hỏi ở người lãnh đạo những suy nghĩ cực kỳ sáng tạo. Thứ nhất là do những bước phát triển nhảy vọt của khoa học công nghệ đã mở ra những tiềm năng mới cho hầu hết các lĩnh vực kinh doanh. Yếu tố không kém phần quan trọng thứ hai đó là sự phát triển đa dạng của lực lượng lao động và sự thiếu hụt nhân lực đã được dự báo từ trước khi những lao động thuộc lứa “baby boomer” (sinh ra trong khoảng 1946-1964, giai đoạn bùng nổ dân số sau chiến tranh) nghỉ hưu.

Việc đương đầu với những xu hướng của hiện thực sẽ đem đến nhiều thay đổi cho các vị CEO. Dưới đây là những nét cơ bản cần thiết nhất:

Sự linh hoạt hay khả năng thích ứng

Nếu chỉ được chọn duy nhất một kỹ năng cho công việc của mình, thì đây chính là kỹ năng bạn nên có ngay lập tức, đó là lời khuyên của Marty Linsky- đồng sáng lập của Công ty tư vấn Hiệp hội lãnh đạo Cambridge (Massachusetts). Với thực tiễn kinh doanh thay đổi từng ngày từng giờ, các CEO cần sẵn sàng học hỏi, cập nhật thật nhanh và xử lý kịp thời trước mọi tình huống.

Phần khó nhất là làm thế nào để biết nên thay đổi điều gì trong công ty và điều gì là không thể sửa đổi mà không gây ra tổn hại nào. “Thích nghi là một quá trình vô cùng phức tạp. Chính là bạn đang tạo nên những lựa chọn rất khó khăn, bao gồm cả việc đôi khi phải từ bỏ cả giá trị vật chất, lòng tin hay những cung cách kinh doanh có thể là chủ chốt để dẫn đến thành công sớm hơn” – Linsky nhận định.

Linsky cho rằng, nhà lãnh đạo cần thiết kế làm sao để cả công ty có được sự linh hoạt chứ không chỉ giữ riêng cho mình khả năng thích ứng đó; xây dựng nên một môi trường mà ở đó mọi nhân viên đều được khuyến khích bày tỏ quan điểm hay cách nhìn của cá nhân, cũng như đưa ra những vấn đề khó khăn trước khi chúng biến thành những cuộc khủng hoảng; có sự nhấn mạnh rộng rãi trong nội bộ công ty về tầm quan trọng của việc rút kinh nghiệm từ những sai lầm.

Rick Lepsinger - đồng tác giả cuốn “Lãnh đạo linh hoạt: tạo nên giá trị từ sự bằng thách thức và cơ hội” cho rằng việc đặt sự linh hoạt, mềm dẻo lên đầu giúp cho các nhà lãnh đạo phá vỡ được những khuôn mẫu trong cách giải quyết vấn đề đã được thiết lập từ trước, đồng thời phát hiện ra được những cách giải quyết mới.

Ý kiến của Linsky về khía cạnh này là “Điều cần thiết là phải thực sự hiểu hoàn cảnh, không cần thiết phải làm những việc đã được thực hiện từ trước rồi mà chỉ cần hỏi “Ở đây đang làm gì?”. Mỗi hoàn cảnh khác nhau đòi hỏi những cách cư xử khác nhau".

Sự tự nhận thức

Trước khi có thể khắc phục được những thử thách của công ty, người lãnh đạo nên nhìn vào gương. Bởi theo Ken Blanchard -đồng tác giả cuốn sách về quản lý kinh điển “Nhà quản lý một giờ” và mới đây là cuốn “Lãnh đạo trình độ cao” - thì: “Quá trình lãnh đạo trước tiên nên bắt đầu bằng việc nhìn vào chính bản thân mình. Sau đó bạn sẽ hoàn toàn sẵn sàng giải quyết “một đối một”, kế đến là tiếp quản một nhóm và cuối cùng là cả công ty".

Alan Gilburg - giám đốc học viện lãnh đạo Gilburg tại Holyoke - Massachusetts cũng đồng ý với ý kiến này. Theo ông, có hai kiểu lãnh đạo phổ biến hiện nay: thứ nhất là những người chuyên quyền - chỉ thích đưa ra những quyết định lớn nhưng lại không phải chịu trách nhiệm để hoàn thành mục tiêu; thứ hai là những người thường hay thay đổi quyết định quan trọng theo ý kiến của người khác trong khi lẽ ra chính họ phải là người lãnh đạo. Gilburg cho rằng “Đây không phải là vấn đề về công cụ và phương pháp mà là về người sử dụng công cụ đó".

Chỉ khi nào xác định được sức mạnh lãnh đạo của mình, bạn mới có thể sử dụng nó một cách thành thục, tiếp tục cải thiện những mặt còn yếu kém hay tìm kiếm những người bổ sung sức mạnh cho mình.